- Katılım
- 4 Şub 2022
- Mesajlar
- 13,807
- Beğeni
- 12,735
Bizans İmparatorluğu Zoe Sikkeleri
Zoe Porphyrogenita - ΑΥΤΟΚΡΑΤΕΙΡΑ ΖΩΗ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΗ
Olaylarla dolu bir kariyerde, üç kocayla [Romanus III Argyrus - IV. Michael - Constantine IX Monomachos] birlikte hüküm süren Bizans İmparatoriçesi Zoe.
Nisan 1042'ye gelindiğinde neredeyse iki yüzyıldır refah içinde hüküm süren büyük Makedon hanedanı çöküyordu. Bu hanedanın son büyük imparatoru Basil II Bulgaroktonos 1025 yılında çocuk bırakmadan vefat etmişti; kardeşi ve sözde ortak imparator, işe yaramaz Constantine VIII kısa süre sonra öldü ve geride üç kız çocuğu bıraktı. Bunlardan ikisi hayatlarının çoğunu rahibe manastırlarında veya imparatorluk gynaeceum'unda [saray kadınları lojmanı] görece belirsizlik içinde geçirmiştir.
Üçüncüsü Zoe ise babasının ölümünden beri İmparatoriçe olarak gücü elinde tutuyordu ama bu gücü kendi arzularını takip etmek için kullanmıştı. Bunu yaparken soyunun tarihini entrika, nefret ve şehvetle dolu bir yola soktu; buradaki en etkileyici durak noktalarından biri, birbirlerinden nefret eden iki imparatoriçe Zoe ve yaşlı kız kardeşi Theodora'nın eşi benzeri görülmemiş saltanatıydı. Birbirlerinden nefret ediyorlardı, ancak son kalıntıları oldukları hanedana büyük sevgi besleyen halk tarafından ortak iktidara zorlanacaklardı. 1033 yılına gelindiğinde, Zoe'nin, Theodora'nın onunla evlenmeyi reddetmesinin ardından verasetini güvence altına almak için babası VIII. Constantine tarafından aceleyle ayarlanan Romanus III Argyrus ile olan evliliği dağılmaya başlamıştı.
İmparator Romanos III Argyrus'un baş saray mensuplarından biri olan John Orphanotrophos [ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΟΣ], Konstantinopolis'teki imparatorluk yetimhanesi olan orphanotropheion'un müdürüydü. II. Basil'in [976-1025] güvenilir sırdaşı ve Romanus III Argyrus'un [1028-1034] destekçisi olan hadım John Orphanotrophos [ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΟΣ], imparator Romanos III Argyrus tarafından sarayda yüksek rütbeli Parakoimomenos [imparatorun yanında uyuyan - İmparatorun yatak odasının koruyucusu, hadımlara verilen en yüksek makam] göreviyle ödüllendirilmişti. Paflagonyalı John Orphanotrophos, ailesinin çıkarlarını ilerletmek için saraydaki nüfuzunu kullandı ve tüm kardeşleri için pozisyonlar ayarlamıştır. Saray içinde sık sık komploların yaşanması o dönemin karakteristik özelliğiydi. Bunun sonucunda, John Orphanotrophos'un'un etkisiyle yakışıklı kardeşi Michael, imparator Romanos III Argyrus'un ihmal edilen eşi İmparatoriçe Zoe ile tanıştırıldı ve ikili kısa sürede sevgili oldu ve imparator Romanos III Argyrus'un şüpheli koşullar altında ölümünden sadece bir gün sonra evlendiler ve Michael, Romanos III Argyrus'un yerine İmparator IV. Michael [Paflagonyalı Michael IV - 1034-1041] olarak tahta geçmiştir. İmparator Romanus III Argyrus'un ölümü hakkında karısının verdiği zehirden kaynaklandığı veya karısının emriyle hamamda boğulduğuna dair spekülasyonlar vadır. Yaklaşık yedi yıl boyunca yetenekli bir şekilde hüküm sürmesine rağmen, IV. Michael [Paflagonyalı Michael IV - 1034-1041] şiddetli epilepsi hastalığından muzdaripti ve sonunda bu hastalığa yenik düşeceği açıktı. IV. Michael, yedi yıllık çok kısa bir saltanattan sonra yeğeni Michael V lehine görevinden ayrıldı [1041] ve bir manastıra çekildi; yılın sonunda orada öldü [10 Aralık 1041]. IV. Michael'in ölümünden üç gün sonra, İmparatoriçe Zoe, V. Michael'i [Michael V Kalaphates] taçlandırdı veV. Michael ona imparatoriçe olarak saygı duyacağına ve onu annesi olarak kabul edeceğine söz verdi.
Ancak taç giyme töreninden çok kısa bir süre sonra Michael V [Michael V Kalaphates] taktik değiştirmeye karar verdi. Her şeyden önce, her şeye gücü yeten amcası John Orphanotrophos'u yetkilerinden mahrum etti ve onu sürgüne gönderdi. John Orphanotrophos'un sürgüne gönderilmesi Paflagonya'nın geniş ailesinin diğer üyelerini de kızdırdı. Öte yandan, Michael, John Orphanotrophos'u gücünden mahrum bırakarak güçlü bir koruyucusunu ve Konstantinopolis'in en güçlü adamlarından birini kaybetti. Michael V, John Orphanotrophos yerine, karar alma sürecinde büyük etkisi olan diğer amcası Constantine'nin korumasına sığındı.
John Orphanotrophos'un [ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΟΣ] sürgüne gönderilmesinin ardından, Michael V, amcasının olası ayaklanmaları önlemek için uyguladığı zulüm politikasını onaylamadığını göstermek amacıyla, amcasının siyasi rakiplerinden biri olan Constantine Dalassenos'u hapisten serbest bıraktı. Amcası John Orphanotrophos'un sürgün ettiği kurbanlar arasında daha sonra imparator olacak Constantine IX Monomachos ve daha sonra patrik olacak Michael Keroularios da vardı. Ancak V. Michael'in en büyük hatası, amcası Constantine ile görüştükten sonra İmparatoriçe Zoe'yi sürgüne gönderme kararıydı. John Orphanotrophos'un sürgününe yönelik tepkisizliğin cesaretini bulan V. Michael, Zoe'nin sürgünü durumunda da güçlü tepkilerle karşılaşmayacağına inanıyordu. İmparatoriçe Zoe'yi Prinkipos'taki [Büyükada] bir manastıra gönderdi. Kararını haklı çıkarmak için, şehrin valisine Zoe'nin onun hayatına kast etmekle suçlaması için emir verdi. Aynı suçlamalarla Konstantinopolis patriği Alexios'u da sürgüne göndermeye çalıştı, ancak Alexios'un kararı hiçbir zaman uygulanmadı. İmparatoriçe Zoe'nin sürgüne gönderilmesi ise başkent Konstantinopolis'te ayaklanmalara ve isyanlara yol açarak genç imparatorun V. Michael'in tahtını kaybetmesine neden oldu.
19 Nisan 1042'de, Konstantinopolis'te V. Michael'e şehrin halkının kendisine bağlı olduğu izlenimini veren resmi ayinden sekiz gün sonra, şehrin demoileri [Sirk hizipleri] sadece genç imparatora değil, aynı zamanda John Orphanotrophos'un faaliyetleri sayesinde yüksek makamlara gelmiş olan Paflagonya ailesinin tamamına karşı da isyan etti. Michael V, halkın bağlılığını hafife almış ve hanedanlık idealini ihlal etmişti; şimdi ise Konstantinopolis halkı, sadece Zoe'nin değil, Zoe'nin kendisinin 1034'te rahibe olmaya ve Petrios manastırına çekilmeye zorladığı kız kardeşi Theodora'nın da dahil olduğu meşru Makedon hanedanlığının tüm üyelerinin iktidara geri dönmesini talep ediyordu. Kuşatma altında olan Michael V ve amcası Constantine, Zoe'yi sürgünden geri getirerek öfkeli kalabalığı yatıştırmaya çalıştı. Zoe, manastırdaki sürgününden şehre geri döndü ve Theodora'yı geri almak için Petrion manastırına bir heyet gönderildi. Theodora, manastırı ve yaşadığı hayatı terk etmek istemiyordu ancak şapele sığındıktan sonra zorla Konstantinopolis'e götürüldü ve burada Ayasofya'da Zoe ile birlikte İmparatoriçe ilan edildi. Daha sonra saray saldırıya uğradı ve Michael V devrildi, kör edilip bir manastıra [Sakız Adası] sürüldü. Böylece, iki İmparatoriçe'nin benzeri görülmemiş hükümdarlığı başlayacak ve imparatorluk ailesinin kadın üyelerinin gynaeceum'da kapatılması şeklindeki geleneksel Bizans geleneğini de böylelikle bozulmuş olacaktı.
Theodora'nın manastırdan taşınması Zoe için pek hoş karşılanmadı çünkü onu oraya ilk gönderen oydu. Zoe, Theodora'ya olan düşmanlığından dolayı onu 1030 ve 1031'de iki farklı adamla tahtı gasp etmek için komplo kurmakla suçlamıştı. Zoe'nin suçlamalarından dolayı Theodora Petrion'daki manastıra götürüldü ve burada Zoe'nin daha sonraki bir ziyareti sırasında Kutsal Emirleri alması sağlandı.
Birbirlerine karşı devam eden nefretleri ve şüpheleri, ortak yönetimlerini karakterize ediyordu. Her ne kadar epikürcü Zoe'nin imparatorluk idaresine gerçek bir ilgisi olmasa da kendini enerji ve güçle bu göreve adamış görünen ciddi Theodora'ya kıyasla kız kardeşinin bu pozisyondaki kapasitesini ve artan nüfuzunu kıskanıyordu ve kendisi olmadan resmi faaliyetlere katılmasına izin vermiyordu. Kız kardeşlerin sert ilişkileri sarayı iki karşıt gruba böldüğü için ortak saltanatları felaketti. Zoe, Theodora'nın etkisini daha iyi ortadan kaldırmak için evlenecek kadar ileri giderek 12 Haziran 1042'de aceleyle üçüncü evliliğini Constantine IX Monomachos ile yapmıştır. Genel güç, Theodora'nın elinden alınarak, hiyerarşide kız kardeşinden daha aşağıda yer alan karısı Zoe'ye daha yakın hale getirilerek, onun eline geçti. Zoe 1050'deki 72 yaşlarında ölümüne kadar tahtı kocası Constantine IX Monomachos ile paylaşmıştır. Sürekli cinsel eğilimlerine rağmen, Constantine IX Monomachos hanedanını devam ettirecek bir varis edinmeyi başaramadı. Constantine IX Monomachos'un Ocak 1055'teki ölümünden sonra tek hükümdar Theodora olacaktı.