Antiocheia Pisidia Antik Kenti Sikkeleri

Antiocheia [ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ] Antik Kenti - Antioch - Antiochia​

Antiocheia Pisidia [ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ ΤΗΣ ΡΙΙΔΙΑΣ]​

Seleukos I Nikator tarafından kurulmuş olan Antiocheia/Antiokheia [ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ] antik kenti; günümüz Göller Yöresi’nde, Isparta iline bağlı Yalvaç ilçesinde Pisidya ve Frigya'nın sınırında bulunan antik kenttir. Antik kent Antiochia Phrygia [Frigya] ve Antiochia Caesareia olarak da bilinmektedir.

[ Diğer antik bölgelerde Antiocheia-Antioch ismini kullanan farklı antik kentler mevcuttur ]

Şehir, Sultan Dağı'nın güneyinde, Pisidya sınırlarında yer alıyordu; bu nedenle Pisidya'ya doğru Antakya adını almıştır [Strabo, XII, 8]. Amytas'ın ölümünden [MÖ 25] beri kesin olarak Roma'nın mülkiyetinde olan bu bölgeyi imparator Augustus, Toros dağlarındaki haydutları kontrol altında tutmak amacıyla [MÖ 6] bir koloni haline getirmişti [II Corinthians 1:23-26]. Antiocheia, Romalı sakinlerinin ve daha eski Yunan ve Frig nüfusunun yanı sıra, kökeni muhtemelen Büyük Antiochos'a [MÖ 223-178] kadar uzanan [Josephus, Antiocheia, XII,III,3] ve etkisi oldukça büyük görünen müreffeh bir Yahudi kolonisine sahipti [Acts 14, XIII,45-50].

Büyük İskender’in ölümünden sonra, Anadolu topraklarını paylaşım kavgasına giren generalleri arasında uzun süren savaşlar sonucunda, Pisidia bölgesi Seleukios Hanedanı kurucusu Seleukos Nikator’un eline geçmiştir. Helenistik dönemin karakteristik özelliklerinden olan fethedilen yerlerin Helenleştirilmesi [Yunanlaştırmak] bölgedeki yerli halk üzerinde egemenliği sağlamlaştırma düşüncesiyle, stratejik öneme sahip yerlerde, genellikle akropoller üzerinde antik kentler kurulmuştur. Seleukos Nikator yaklaşık 60 kadar şehir kurdurmuş ve bunlardan 16 tanesine babasının ve oğlunun ismi olan Antiokhos’tan dolayı Antiocheia/Antiokheia adını vermiştir. Seleukos I Nikator’un oğlu olan Antiokhos I'de [MÖ 281-261] sürekli Galatlar’la savaşmış, vahşi, savaşçı ancak hiç fil görmemiş Galatları ordusundaki filler yardımıyla Toroslar’da sıkıştırarak MÖ 270 yıllarında yenmiştir. Antik kent Roma İmparatoru Augustus tarafından MÖ 6 yılında Pisidya'da kurulan sekiz koloninin merkezi konumunda yer almıştır.

Roma döneminde darb edilen antik kent sikkelerinde [bkz. alttaki örnek sikkeler] görülen ANTIOCH COL CAES S R veya CAES ANTIOCH COL S R [ S R : ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΡΩΜΑΙΩΝ : Romalıların müttefiki / Yunanca bu unvan, muhtemelen şehre verilen Latince onursal sıfat Socius veya Socia Romanorum'un çevirisidir ] lejantları Colonia Caesaria Antiochia Socia Romanorum [ Romalıların müttefiki olan Sezar kolonisi Antiocheia ] anlamına gelir. Colonia [koloni], Antioch'un Roma kolonisi olarak özel olarak adlandırılmasını belirtir ve bu da şehre özerklik, kendi kendini yönetme ve İtalya'daki şehirlerle benzer bazı haklar verir. Caesarea, şehrin Roma imparatoruna [Sezar] olan bağlılığını ve onu onurlandırma rolünü vurgular ve Roma İmparatorluğu'na entegrasyonunu sembolize eder.



Ayrıca antik kent sikkelerinin arka yüzlerinde görülen ay tanrısı Men [Yunanca: Ay] tasvirleri kesinlikle antik kentte bir zamanlar var olan Men'in kült heykelinin bir kopyasıdır [bkz. alttaki örnek sikkeler]. Men, hem Mezopotamya hem de Zerdüşt dinlerinde kökleri bulunan Frigya'ya özgü bir ay tanrısıydı. Orta ve batı Anadolu'da genellikle tanrıça Anahita ile birlikte tapınırdı. Pisidya bölgesindeki Antiocheia yakınlarında lejyonerlerin konuşlandığı bir Roma kolonisinde, Men Askanos'a adanmış büyük bir tapınak kompleksi vardı. Tapınaktaki yazıtların tamamı sömürge dönemine aittir ve kültünün, tıpkı ibadetinde ay unsurları bulunan tanrı Mithras'ınki gibi, bölgedeki Roma askerleri tarafından büyük saygı gördüğünü göstermektedir.



Pisidya bölgesindeki Antiocheia, erken Hristiyanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir; zira Yeni Ahit'te [Elçilerin İşleri 13:14-52] bahsedildiği gibi, Aziz Pavlus'un misyonerlik yolculukları sırasında ziyaret ettiği şehirlerden biridir. Böylece şehir, bölgedeki en eski Hristiyanlık merkezlerinden biri haline gelerek tarihi önemini daha da artırmıştır. Antiocheia [ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ] Antik Kenti MS 3. yüzyılın sonunda Pisidya Eyaleti'nin metropolisi olmuş ve kent bu önemini Bizans Dönemi'nde de korumuştur.